सुखकर्ता दुःखहर्ता - गणेश आरती
सुखकर्ता दुःखहर्ता ही सर्वांत प्रिय गणेश आरती आहे, जी 17व्या शतकात संत समर्थ रामदास स्वामींनी रचली होती. ही आरती भगवान गणेशाची स्तुती करते जे दुःखे दूर करतात व सुख देतात. त्यांचे स्वरूप केशराने सुशोभित, मणिजडित मुकुट आणि फुलांच्या सुगंधाने युक्त वर्णिले आहे. ही आरती प्रत्येक पूजेच्या प्रारंभी गायली जाते आणि महाराष्ट्रातील दहा दिवसांच्या गणेश चतुर्थी उत्सवात विशेष प्रमुख आहे.
सुखकर्ता दुःखहर्ता वार्ता विघ्नाची । नुरवी पुरवी प्रेम कृपा जयाची । सर्वांगी सुंदर उटी शेंदुराची । कंठी झळके माळ मुक्ताफळांची ।। १ ।। जय देव जय देव जय मंगलमूर्ति । दर्शनमात्रे मनःकामना पुरती ।। धृ० ।। रत्नखचित फरा तुज गौरीकुमरा । चंदनाची उटी कुंकुमकेशरा । हिरेजडित मुकुट शोभतो बरा । रुणझुणती नूपुरे चरणीं घागरिया ।। २ ।। लंबोदर पीतांबर फणिवरबंधना । सरळ सोंड वक्रतुंड त्रिनयना । दास रामाचा वाट पाहे सदना । संकटी पावावे, निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना ।। ३ ।।
Sukhkarta Dukhharta is the most beloved of all Ganesh aartis, composed by Saint Samarth Ramdas Swami in the 17th century. It praises Lord Ganesha as the remover of suffering and the bestower of happiness, describing his form adorned with saffron, a jewelled crown, and the fragrance of flowers. This aarti is sung at the beginning of every puja and is especially prominent during the ten-day Ganesh Chaturthi festival celebrated across Maharashtra.
Sukhkarta dukhharta, vaarta vighnachi. Nurvi purvi prem krupa jayachi. Sarvangi sundar uti shendurachi. Kanthi jhalke maal muktafalanchi. ||1|| Jai Dev Jai Dev Jai Mangalmurti, Darshan matre manokamna purti. ||Dhru|| Ratnakhachit phara, tuz Gaurikumara. Chandanachi uti, kunkum keshara. Hire jadit mukut shobhato bara. Runjhunati nupure charani ghagariya. ||2|| Lambodar pitambar, phanivar bandhana. Saral sond, vakratund, trinayana. Das Ramacha vaat pahe sadana. Sankati paavave, nirvani rakshave, survar vandana. ||3||